GMP EU là gì và nằm ở đâu trong hệ thống quy định EU
GMP – EU (Good Manufacturing Practices – European Union) là bộ hướng dẫn Thực hành sản xuất tốt theo tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu, dùng để đảm bảo thuốc được sản xuất và kiểm soát chất lượng một cách chặt chẽ và nhất quán.
Điểm quan trọng với nhà máy là GMP – EU không chỉ áp dụng cho cơ sở trong EU/EEA. EMA nêu rõ mọi nhà sản xuất thuốc dự kiến cung ứng cho thị trường EU đều phải tuân thủ GMP EU, dù đặt ở bất kỳ quốc gia nào.
GMP EU Annex 1 là gì và liên quan gì đến sản xuất vô trùng
GMP EU Annex 1 là phụ lục hướng dẫn riêng cho sản xuất dược vô trùng.
Trang thông báo của Ủy ban châu Âu cho biết Annex 1 được công bố ngày 25/08/2022 và hạn chót đưa vào áp dụng là 25/08/2023, ngoại lệ mục 8.123 lùi tới 25/08/2024.
Trọng tâm của Annex 1 là áp dụng nguyên tắc Quản lý rủi ro chất lượng (QRM) làm nền tảng để xây dựng một Chiến lược kiểm soát ô nhiễm (CCS) toàn diện cho toàn bộ cơ sở sản xuất vô trùng. CCS (Contamination Control Strategy) không chỉ là 1 loại tài liệu mà còn là 1 bộ khung quản trị vận hành giúp các nhà máy đạt được mục tiêu: kiểm soát nguồn ô nhiễm từ con người, môi trường, thiết bị, nguyên liệu và quy trình.
Vì vậy 1 CCS đạt chuẩn cần: Xác định điểm cần kiểm soát đã đạt tới giới hạn – Chứng minh hiệu lực bằng dữ liệu – Rà soát định kỳ để cải tiến.
Những chủ đề thường được đoàn thanh tra hoặc đối tác thẩm định tập trung đánh giá (áp dụng cho QA, sản xuất, kỹ thuật, vi sinh, validation, quản lý chất lượng và cả ban điều hành) gồm:
- CCS và sự liên kết hệ thống
CCS cần kết nối với các thiết kế nhà xưởng, HVAC, luồng người vật, vệ sinh khử khuẩn, giám sát môi trường theo xu hướng, chương trình mô phỏng quy trình vô trùng (APS), quản lý sai lệch và CAPA. Mục tiêu là chứng minh kiểm soát ô nhiễm không nằm rời rạc ở từng SOP, mà vận hành như một hệ thống thống nhất. - Giải pháp phòng sạch và giảm thiểu sự can thiệp của con người
Annex 1 khuyến khích cân nhắc các giải pháp như RABS, isolator và tự động hóa nhằm giảm rủi ro từ thao tác của con người và biến động môi trường. Trọng tâm là giảm can thiệp, tự động hóa và có cơ sở đánh giá rủi ro rõ ràng khi chọn thiết kế và cách vận hành. - Giám sát môi trường và giám sát quy trình
Cần thiết lập ngưỡng cảnh báo và ngưỡng hành động, có cách phản ứng khi vượt ngưỡng kiểm soát và quan trọng là có phân tích xu hướng theo thời gian để phát hiện vấn đề trước khi thành sai lệch lớn.
EMA là gì và vai trò của EMA trong hoạt động GMP
EMA (European Medicines Agency) là Cơ quan Dược phẩm châu Âu. Với GMP, EMA có vai trò điều phối toàn bộ hoạt động hệ thống GMP ở cấp EU. Ngoài ra, EMA duy trì nhóm làm việc GMP/GDP Inspectors Working Group, nơi thống nhất diễn giải và Q&A nhằm giải quyết các vấn đề của nhà máy.
Chứng nhận GMP EU và chứng chỉ GMP là gì
Chứng nhận GMP EU thường được hiểu đơn giản là một “GMP certificate” cấp cho từng nhà máy sau khi được cơ quan có thẩm quyền thanh tra và xác nhận tuân thủ. Trên chứng nhận này sẽ ghi rõ địa điểm, phạm vi hoạt động được đánh giá (ví dụ: sản xuất, đóng gói, kiểm nghiệm, dạng bào chế…) và thông tin liên quan đến đợt thanh tra. Các dữ liệu này được cập nhật và lưu trên cơ sở dữ liệu EudraGMDP (hệ thống tra cứu giấy phép sản xuất/nhập khẩu và chứng thư GMP/GDP).
Điểm cần nhớ để tránh hiểu nhầm:
- Chứng chỉ GMP không áp dụng chung cho toàn doanh nghiệp. Nó gắn với từng địa điểm cụ thể và phạm vi cụ thể đã được thanh tra.
- Nếu doanh nghiệp có nhiều nhà máy, mỗi nhà máy có thể có các chứng nhận và phạm vi khác nhau.
- Nếu cơ sở không đáp ứng, cơ quan thanh tra có thể ban hành thông báo không tuân thủ và thông tin này có thể được ghi nhận trong hệ thống.
Cách để đạt GMP EU cho nhà máy GMP
Lộ trình đạt GMP EU không có bước tắt, nhưng thực tế thường đi theo 6 bước sau để đảm bảo làm đúng và đủ bằng chứng.
Lộ trình 6 bước để hướng tới GMP EU
- Xác định phạm vi mục tiêu
Làm rõ nhà máy cần đáp ứng GMP EU cho dạng thuốc nào, có sản xuất vô trùng hay không, mục tiêu là xuất khẩu vào EU hay chỉ phục vụ hồ sơ đăng ký và thẩm định của đối tác. - Đánh giá khoảng cách so với yêu cầu GMP EU
Thực hiện đánh giá khoảng cách so với EudraLex Volume 4 và các phụ lục liên quan để xác định những điểm nhà máy còn thiếu hoặc chưa đáp ứng. Nếu có sản xuất vô trùng, cần ưu tiên Annex 1 vì yêu cầu của phụ lục này ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế khu vực sạch, cách vận hành dây chuyền và chương trình giám sát, kiểm soát nhiễm bẩn. - Lập kế hoạch tổng thể theo rủi ro
Xây dựng kế hoạch tổng thể, bao quát các hạng mục trọng yếu gồm thiết kế nhà xưởng, hệ thống HVAC, hệ thống nước, chương trình vệ sinh và khử khuẩn, giám sát môi trường, đào tạo nhân sự, quản lý nhà cung cấp, kiểm soát thay đổi, xử lý sai lệch và triển khai CAPA. - Hoàn thiện hệ thống chất lượng và tài liệu trọng yếu
Chuẩn hóa hệ thống chất lượng PQS và bộ tài liệu nền tảng theo GMP EU Guide, bao gồm quản lý chất lượng, nhân sự, cơ sở vật chất, hệ thống tài liệu, hoạt động sản xuất và kiểm nghiệm chất lượng. - Thực hiện thẩm định và chứng minh vận hành ổn định
Hoàn thành các bước thẩm định và xác nhận độ ổn định của thiết bị và quy trình khi vận hành. Ưu tiên hoàn thiện bộ hồ sơ thẩm định, gồm URS (yêu cầu người dùng), DQ (thẩm định thiết kế), IQ (thẩm định lắp đặt), OQ (thẩm định vận hành) và PQ (thẩm định hiệu năng), kèm thẩm định vệ sinh và thẩm định quy trình. Đồng thời kiểm soát toàn vẹn dữ liệu để mọi kết quả đều đáng tin cậy, có nhật ký thay đổi rõ ràng và truy xuất được khi kiểm tra. - Tổ chức đánh giá nội bộ và cải tiến trước thanh tra
Thực hiện đánh giá giả lập như một cuộc thanh tra thật, rà soát chiến lược kiểm soát ô nhiễm nếu có sản xuất vô trùng, phân tích xu hướng giám sát môi trường theo thời gian, điều tra sai lệch đến nguyên nhân gốc và khắc phục đầy đủ trước khi đón đoàn thanh tra.
Nhóm hồ sơ cần chuẩn bị để tránh bị hỏi sâu
- Tài liệu tổng quan nhà máy và sơ đồ luồng
Mô tả cơ sở và luồng di chuyển của người, nguyên liệu, sản phẩm và chất thải để chứng minh kiểm soát nhiễm bẩn và nhiễm chéo. - Chiến lược kiểm soát ô nhiễm nếu có vô trùng
Tài liệu tổng thể nêu cách kiểm soát ô nhiễm từ con người, môi trường, thiết bị, nguyên liệu và quy trình, kèm bằng chứng rà soát và cập nhật định kỳ. - Hồ sơ đào tạo và đánh giá năng lực
Chứng minh nhân sự được đào tạo đúng theo vị trí, có đánh giá năng lực và đào tạo lại khi cần. - Hồ sơ vận hành và kiểm soát chất lượng theo dữ liệu
Gồm nhật ký thiết bị, dữ liệu giám sát môi trường, sai lệch, kết quả kiểm nghiệm bất thường, hành động khắc phục và phòng ngừa, cùng hồ sơ kiểm soát thay đổi và đánh giá tác động. - Hồ sơ gia công và quản lý nhà cung cấp
Gồm thỏa thuận chất lượng, đánh giá rủi ro và kiểm soát chất lượng nhà cung cấp để đảm bảo chuỗi cung ứng không tạo lỗ hổng về chất lượng sản phẩm.
WHO GMP và GMP EU khác nhau thế nào
WHO GMP là hướng dẫn GMP do WHO ban hành, ví dụ tài liệu Main principles trong WHO TRS 986 Annex 2.
Khác biệt cốt lõi thường nằm ở hệ thống pháp lý và cách triển khai: GMP EU gắn với khung quản lý EU, cơ chế thanh tra và ghi nhận GMP certificates trên EudraGMDP; WHO GMP thường được quốc gia tham chiếu khi xây dựng quy định nội địa hoặc trong các chương trình liên quan WHO.
Bảng so sánh nhanh GMP EU và WHO GMP
Lợi thế của nhà máy đạt chứng nhận GMP EU
Với việc đạt chứng nhận GMP EU giúp nhà máy:
- Dễ tham gia chuỗi cung ứng cho thị trường có yêu cầu môi trường phòng sạch cao, vì GMP EU là điều kiện tuân thủ cốt lõi khi cung ứng thuốc cho thị trường Liên Minh Châu Âu.
- Chuẩn hóa hệ thống PQS, đánh giá rủi ro và kiểm soát chất lượng nhà cung cấp, giảm rủi ro sai lệch lặp lại.
- Với sản phẩm vô trùng, chiến lược kiểm soát ô nhiễm và cách thiết kế môi trường phòng sạch kết hợp giám sát liên tục giúp giảm nguy cơ nhiễm bẩn, đồng thời hỗ trợ điều tra sự cố theo dữ liệu và theo quy trình rõ ràng hơn.
Danh sách nhà máy đạt GMP EU ở Việt Nam và cách tra cứu
Vì danh sách thay đổi theo thời gian, cách đáng tin nhất là tra cứu trực tiếp trên EudraGMDP bản công khai do EMA vận hành.
Cách làm nhanh:
- Vào mục GMP Certificates hoặc Search GMP Compliance
- Ở trường Country chọn Vietnam, rồi lọc thêm theo phạm vi hoặc ngày nếu cần
Ví dụ một số doanh nghiệp tại Việt Nam công bố đạt GMP EU:
- Imexpharm có thông tin truyền thông về các dây chuyền/nhà máy đạt GMP EU.
- United International Pharma UIP công bố đạt GMP EU trong 01/2025.
FAQ Về GMP EU
- “GMP EU là gì và khác GMP nội địa ở điểm nào?”
GMP EU là hướng dẫn GMP theo khung EU (EudraLex Volume 4), thường chi tiết hơn về hệ thống chất lượng và cách thanh tra, đồng thời chứng thư được ghi nhận trên EudraGMDP. - “GMP EU Annex 1 áp dụng cho những nhà máy nào?”
Annex 1 áp dụng cho sản xuất thuốc vô trùng và cả các bối cảnh cần kiểm soát nhiễm bẩn nghiêm ngặt; hiệu lực 25/08/2023, riêng mục 8.123 đến 25/08/2024. - “EMA là gì trong câu chuyện GMP EU?”
EMA phối hợp hoạt động thanh tra GMP và hài hòa thực hành ở cấp EU, đồng thời vận hành EudraGMDP bản công khai. - “Cách để đạt GMP EU thường mất bao lâu?”
Tùy phạm vi và mức độ nâng cấp nhà xưởng, hệ thống PQS và validation.
Kết luận chung
GMP EU là khung hướng dẫn GMP của EU nằm trong EudraLex Volume 4, còn GMP EU Annex 1 là “trọng tâm” cho sản xuất vô trùng với yêu cầu nổi bật về chiến lược kiểm soát nhiễm bẩn CCS và cách tiếp cận quản lý rủi ro.
Đối với Sepro điểm mấu chốt không phải học thuộc từng dòng, mà là hiểu logic: hệ thống chất lượng phải chứng minh được kiểm soát rủi ro bằng dữ liệu, hồ sơ nhất quán và năng lực vận hành ổn định. Khi cần xác thực tình trạng tuân thủ, EudraGMDP là kênh tra cứu chính thống để xem GMP certificate theo site và phạm vi.
